Tìm hiểu về sáo nứa

Tìm hiểu về sáo nứa

Tìm hiểu về sáo nứa tại đây

1 Giới thiệu về cây sáo nứa Việt Nam.

Sáo Nứa cũng như sáo trúc là tên gọi một nhạc cụ họ hơi, chi hơi vòm có từ thời cổ đại của dân tộc Việt. Hiện nay, nhạc cụ này rất được phổ biến tại Việt Nam đặc biệt là ở các vùng nông thôn. Sáo nứa ngày nay có các lỗ bấm theo hệ thống thất cung (Do Re Mi Fa Sol La Si) với tên gọi khác nhau căn cứ vào âm trầm nhất mà sáo có thể phát ra.

 

sao-nua-nam-quan-cuoc-vip-AD1-1

 

  • Cấu tạo và phân loại sáo nứa

Sáo nứa được làm bằng một đoạn ống  nứa có chiều dài 40 – 55cm, đường kính 1,5 – 2cm. Ở phía đầu ống có một lỗ hình bầu dục đó là lỗ thổi. Trong lòng ngay gần phía trên lỗ thổi được chặn bằng một mẩu xốp hoặc gỗ mềm để điều chỉnh độ cao thấp khi cần thiết. Lỗ thổi thẳng hàng với 6 lỗ bấm . Mở dần các ngón ở 6 lỗ bấm ta sẽ có các âm Do1, Rê1, Mi1, Fa1, Sol1, La1, Si1, Do2. Phía sau cuối ống sáo có một lỗ không bấm gọi là lỗ định âm dùng để định âm cho cây sáo.

-Dựa vào chất liệu chúng ta có hai loại chính là sáo nứa bắc và sáo nứa nam , Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về sáo nứa nam và sáo nứa bắc.

Thứ nhất về hình dáng và màu sắc:

Sáo nứa nam rất đẹp, bắt mắt với màu váng óng, hoặc vàng nhạt, nhưng rất đều màu , không có đốm, không xỉn màu như sáo nứa bắc, mặt khác sáo nứa nam rất thẳng, thân ống nứa tròn, trơn đều từ trên xuống dưới.

 

sao-nua-boc-inox-an2-3

 

Sáo nứa Bắc thì ngược lại, không được đẹp như sáo nứa nam, sáo có màu nâu, hoặc vàng  sẫm, một số thì đẹp hơn có màu xanh hoặc vàng chanh nhưng đa phần đều có đốm, hoặc các vân nứa xuất hiện trên thân cây sáo, về màu sắc này còn tùy vào vị trí địa lý của cây sáo đó. Ví dụ Như nứa Hòa Bình thì độ chênh lệch 2 đầu lớn. Nứa Tây Thiên có ưu điểm mà màu đỏ cánh dán ,

 

sao-nua-bac-1

 

Thứ hai là về âm sắc:

Sáo nứa nam tuy đẹp nhưng âm sắc không hay như sáo nứa bắc, Nứa nam  Phần lớn nòng mềm xốp. các bạn có thể bấm thử móng tay vào thành vết.. nên âm cho ra nó hơi tù . Mình cũng khó định nghĩa được, Nói chung tiếng không được sâu như của nứa bắc, Âm của nứa bắc thường trong hơn, hay hơn và đặc biệt càng thổi lâu càng hay, Sáo nứa bắc cũng là sản phẩm thường được các nghệ sĩ sử dụng để biểu diễn, đây cũng là lí do tại sao sáo nứa bắc tuy xấu hơn nhưng vẫn được người chơi ưa chuộng mặc dù giá cả đắt hơn rất nhiều. Dưới đây là hình ảnh minh họa cho hai lọaị sáo này nhé, mọi người nhìn vào chắc cũng đã phần biệt được cái nào là sáo nứa nam , nứa bắc rồi.

 

sao-nua-boc-inox-an2-1

 

-Dựa và tone chúng ta lại phân sáo nứa ra các loại đa dạng hơn, đó là sáo Đô, Rê, Mi, Fa, Sol, La, Si, Sib, Đô #, … Tùy từng bài mà chúng ta sử dụng một loại sáo khác nhau sao cho phù hợp với bài sáo nhất.

  1. Tìm hiểu về sáo nứa – Cách thổi

Cách thổi sáo nứa:

Cách cầm sáo nứa : Tay phải bấm ba lỗ dưới, Tay trái bấm ba lỗ trên, ngón út và hai ngón cái của hai tay bấm vào thân sáo sao cho linh hoạt để tạo thành điểm tựa vững chắc cho sáo.

Cách đặt môi : Sáo đặt nằm ngang, đặt lỗ thổi lên môi sáo cho lỗi nằm khoảng giữa môi dưới, cánh tay trái nâng cao về phía trước, cánh tay phải nâng ngang, hai khuỷu tay không khép vào nách.

Tư thế thổi sáo nứa

– Với tư thế đứng : Đứng thẳng, hai bàn chân cách nhau khoảng 15 – 20 cm, hai chân thẳng đều, mắt nhìn thẳng về phía trước

– Với tư thế ngồi : Lưng thẳng, hai chân không nên vắt chéo.

Một số Kỹ thuật thổi sáo nứa :

Thổi Sáo có các kỹ thuật như lấy rung hơi, đánh lưỡi, láy, vuốt hơi, nhấn hơi… các kỹ thuật bấm như ngón láy ,ngón vuốt, ngón lướt, … Sáo trúc có khả năng diễn tấu nhanh và linh hoạt.

– Láy rền: Láy rền là cách sử dụng ngón tay đập trên lỗ sáo nhiều lần và thật nhanh.

– Lấy hơi : Đây là kỹ thuật đầu tiên, rất quan trọng. Biết cách lấy hơi thì hơi khoẻ, thổi được dài, thổi sáo không mệt. Cách lấy hơi này được gọi là lấy hơi bụng

– Ðánh lưỡi : tức là dùng đầu lưỡi đóng mở để luồng hơi bị đứt đoạn khi ta dùng đầu lưỡi đánh thật nhẹ vào khe hở giữa hai môi (không nên dùng sức của toàn lưỡi).

+ Ðánh lưỡi đơn : nhờ đầu lưỡi chặn hơi gần lỗ thổi để tiếng Sáo dễ kêu tròn, khi đọc ta có những tiếng tương tự như chữ t, các bạn có thể đọc chứ t nhiều lần cho quen miệng ví dụ : đồ = tồ

+ Ðánh lưỡi kép : dùng đầu lưỡi và đuôi lưỡi. Ðầu lưỡi là chỗ đập vào răng khi nói tiếng “tô” hay “tê” Ðuôi lưỡi là chỗ chạm vào hàm trên khi ta nói “cô” hay “ka” Khi nói “tô cô” hay “tê ka” cần nói thật nhanh và ngắt ngay

– Láy : còn gọi là luyến hơi tức là thổi một hơi liền trong khi ngón tay bấm nhiều lỗ, có tác dụng làm cho nét nhạc mềm mại, nối liền nhau, không bị ngắt quãng. Láy tức là thổi phớt qua thật nhanh một âm phụ.

– Rung : là kĩ thuật thổi hơi từ trong cuống họng đưa ra từ mạnh đến nhẹ và từ nhẹ đến mạnh, liên tục để cho âm thanh nghe như thoang thoảng gợn sóng.

Sáo nứa là nhạc cũ đơn giản, tiện nhẹ, dễ học, dễ thổi… đặc biệt sau khi bạn được hướng dẫn cách thổi, cầm Sáo lên mà bạn thổi được ngay các nốt thì bạn có khả năng học rất nhanh (có thể gọi là có năng khiếu ^^, tầm 1 tuần là thổi được đây là sự thật có kiểm nghiệm nhé !).

Điều quan trong nhất vẫn là đam mê và  kiên trì, bởi vì khi chúng ta mới học thì rất khó khăn để thổi kêu được cây sáo, việc này có thể phải mất cả tuần để có thể thành thạo thổi được tất cả các nốt. Về học thổi sáo nứa, các bạn có thể serch trên youtube “ Tự học thổi sáo “ để luyện tập nhé

  1. Tại sao lại gọi là Sáo nứa Đô (C), Sáo Sol trầm (G) ?

Vì đó là nốt đầu tiên mà cây Sáo nứa đó phát ra khi bạn bấm cả 6 lỗ…

Đối với Sáo Đô (C) nếu bấm kín 6 lỗ trên ống Sáo thì thổi được nốt tần số là nốt Đô.

Đối với Sáo Sol trầm(G) nếu bấm kín 6 lỗ trên ống Sáo thì khi thổi được nốt tần số là nốt Sol trầm.

Tương tự với những loại sáo nứa  khác.

  1. Sáo nứa thường thổi những bài gì ?

 Sáo nứa có thể sử dụng rất đa dạng, thổi nhạc trẻ, nhạc tàu, nhạc vàng, nhạc quê hương dân ca cách mạng, Tuy nhiên đúng chất nhất thì sáo nứa vẫn dùng để thổi các bài nhạc trữ tình, mang đậm bản chất dân ca quê hương, ví dụ như Bèo dạt mây trôi, giận mà thương, các bài lí, bài họ, dân ca quan họ.

Trước đây, cây sáo nứa chỉ thường xuất hiện ở các vùng nông thôi Việt Nam, tuy nhiên hiện nay, loại nhạc cụ này khá phổ biến, được các nghệ sĩ đưa vào làm một bộ môn giảng dạy tại nhạc viện và các trường âm nhạc , Cây sáo nứa cũng theo chân các nghệ sĩ biểu diễn trên các sân khấu quốc tế lớn.

 

4.5 (90%) 2 vote[s]

1 bình luận “Tìm hiểu về sáo nứa

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Phản hồi