Sáo Trung Quốc

Sáo trung quốc ( Dizi)

sáo trung quốc

sao-tau-dizi-nau-khop-kep-1sao-tau-dizi-vang-khop-kep-ad10-1

 

Chào các bạn , Bài viết này mình xin giới  về một nhạc cụ có tên là sáo trung quốc hay còn gọi là sáo tàu hoặc sáo dizi

1 . Sáo trung quốc là gì! Lịch sử ra đời :

Mới nghe đến tên chắc hẳn ai cũng đoan ra được Sáo Trung Quốc có nguồn gốc từ đất nước Trung Quốc. Loại sáo này có các lỗ bấm được thiết kế theo hệ thống ngũ cung của nền âm nhạc Trung Hoa. Về âm vực của nó giống như sáo trúc nhưng Đặc trưng của sáo trung quốc là ở lỗ màng rung, lỗ này nằm ở giữa lỗ thổi và  nốt si, với công dụng chính là nơi để dán màng rung, một loại màng được làm từ chất liệu chuyên dụng khiến cho âm thanh của loại sáo này đặc biệt hơn rất nhiều.

2 Đặc trưng của sáo trung quốc

Sáo trung quốc  được làm từ nhiều nguyên liệu ví dụ như tre, nứa, rùng, gỗ. Ngày nay các nghệ nhân đã chuyển sang làm bằng trúc, chất liệu này làm sáo hay hơn rất nhiều so với các loại chất liệu khác, Trúc càng già càng làm cho màu âm của cây sáo hay hơn. Hơn thế nữa làm bằng trúc cũng khiến cho cây sáo có kiểu dáng đẹp hơn rất nhiều so với các loại nguyên liệu khác.

Sáo thường có hai đoạn được ghép với nhau thông qua khớp nối, một số loại thì không có khớp này, khớp nối được làm bằng đồng chuyên dụng có thể rút ra làm hai đoạn tiện cho di chuyển và cất giữ.

 

sao-tau-dizi-trang-AD8-12

 

Sáo trung quốc về cấu tạo cũng như sáo trúc việt  ,có 6 lỗ bấm, một lỗ thổi, hai lỗ định âm dùng để định âm và treo dây trang trí. Cộng với lỗ dán màng rung để tạo âm rung.  Chúng ta sẽ cùng phân tích kĩ hơn về lỗ dán màng rung này. Lỗ màng rung của sáo được dán  bằng một  màng có thể là  giấy bóng mỏng hoặc bằng ruột cây tre. Tuy nhiên, Hiện nay người ta chuyển sang một loại dấy chuyên dụng gọi là màng rung. Khi dán màng rung, hơi đi vào cây sáo qua lỗ màng rung sẽ tạo âm thanh đặc trưng mang đậm chất của nền âm nhạc Trung Hoa.

Ngoài lỗ màng rung, sáo trung quốc còn khác biệt vối sáo trúc ở  khớp đồng, khớp này thường nằm giữa lỗ thổi và lỗ màng rung , có thể xoay cây sáo thành hai đoạn, rất tiện dụng bởi loại sáo này thường chuộng tone la và son, mà hai tông này sáo thường khá dài.

3 Phân loại sáo

Dựa vào tông, ta phân sáo theo các tone cơ bản là Đô, Rê, Mi, Fa, Sol, La, Si. thường ít khi có tone Sib, Đô #, … như sáo Việt, các nghệ sĩ trung quốc ưa mở nữa ngón để Sáo trung quốc tạo thành thăng giáng hơn là dùng trực tiếp các nốt thăng giáng như sáo 10 lỗ việt nam. Trong khi Việt Nam chuộng Đô thì các nghệ sĩ Trung Quốc lại rất chuộng La hoặc Son bởi đây là hai tone trầm, khi rung lên thường hay hơn các tone khác.

Dựa vào cấu tạo ta phân sáo trung quốc thành sáo có khớp và không khớp,

 

sao-tau-dizi-xanh-khop-inox-0mua-ban-sao-tau-dizi-at7-1

 

Sáo không có khớp thì giống như sáo trúc , phần  thân sáo liền một mạch từ trên xuống dưới. Tuy chất lượng không đổi, nhưng bởi tính thẩm mĩ và tiện lợi cho nên sáo có khớp thường có giá cao hơn và được ưa chuộng hơn không khớp.

Đối với sáo trung quôc có  người ta lại chia nhỏ ra thành khớp đơn và khớp kép, để hiểu rõ hơn về hai loại khớp này, các bạn xem hình minh họa bên dưới.

 

Khớp đơn bên trai và khố kép bên phải

sao-tau-dizi-trang-AD8-6dizi den khop kep2

 

Ngoài hai tiêu chí phân loại trên người ta còn chia sáo trung quốc dựa vào chất liệu và màu sắc.

Ví dụ , theo chất liệu ta có hai loại là Trúc Thường và Trúc Tím, Trúc tím là một loại trúc khá hiếm, có màu tím hoặc tím vân hoa lửa, chất trúc có lòng trong tốt, mượt hơn trúc thường, bởi vậy khi làm thành sáo tạo ra màu âm trầm ấm, hay nhất trong tất cả các loại trúc. Chính vì thế giá cả của loại sáo trung quốc làm bằng Trúc tím vẫn đắt nhất trong tất cả các loại.

Về màu sắc , Sáo khá đa dạng về màu sắc: Đen, Xanh, Nâu, Vàng, Trắng…

 

sao-tau-dizi-xanh-khop-inox-3Sao-tau-dizi-den-khop-inox-ad2-1-600x600

 

4  học thổi sáo trung quốc như thế nào?

Đây là một loại sáo khá khó học, khó hơn sáo trúc bởi nó đòi hỏi hơi phải đủ mạnh thì âm đi vào rung mới hay, thêm vào đó, kĩ thuật dùng trong loại sáo này không nhiều nhưng đòi hỏi phải nhuần nhuyễn điêu luyện thì bản nhạc mới có hồn. Do dán màng rung vào khá tốn hơi và khó thổi, bởi vậy khi tập thổi các bạn nên dán băng dính, có thể là băng dính trong hoặc màu, chỉ cần bịt kín lỗ màng rung là được, mục đích là để chuyển thành sáo trúc thường, mới tập chơi sẽ dễ hơn. Khi nào bạn thổi tốt mới nên dán

màng rung.

 

2722317461_1809656574

 

Chơi sáo không mất nhiều tiền, cũng không cồng kềnh bất tiện. Bất cứ đâu, bên đồng, trong rừng, trên bãi biển, chỉ cần nâng sáo lên là đủ hấp dẫn người nghe…

Trước đây sáo trung quốc ít được phổ biến ở Việt Nam, nhưng ngày nay loại nhạc cụ này đã được các nghệ sĩ ưa chuộng  bởi màu âm đặc biệt đậm chất âm nhạc Trung Hoa, và đã được đưa vào thành một bộ môn được giảng dạy tại nhạc viện quốc gia và các trường âm nhạc , văn hóa nghệ thuật. Tiếng sáo không chỉ đi vào lòng người mà còn theo chân các nghệ sĩ biểu diễn tại những  sân khấu quốc tế.

5 Video sáo trung quốc

Các bạn tham khảo một số bài được chơi bằng sáo Trung Quốc tại

 

https://www.youtube.com/watch?v=KDFK38aBTzI&index=2&list=PL67JypF-Po0dfqsFvSJUh-x4t4xPOd6QS

 

Đánh giá của bạn

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Phản hồi